Pomnik Migracji - jak łączyć historię z pamięcią

14:00-17:00
Warsztaty „Wspólne zapomniane”
wystawa: Lesia Pczołka „Cięższe od powietrza“
kuratorka: Zofia nierodzińska
(7.06-22.06.2025)

18:00
prezentacja filmu Wspomnienia z miasta L, zrealizowanego przez Monikę Kowalską, Grzegorza Kowalskiego i Zbigniewa Sejwę
dyskusja z udziałem Lesi Pczołki, Zuzanny Hertzberg, Elżbiety Mirgi-Wójtowicz i Roberta Piotrowskiego
moderacja: Zofia nierodzińska

Warsztaty i następująca po nich dyskusja mają na celu zbudowanie platformy wymiany pomiędzy osobami z doświadczeniem migracji i tymi należącymi do mniejszości. Punktem wyjścia do warsztatów jest zapomniana historia kobiet. Dyskusja natomiast przypomina o historiach osób migrujących, które najczęściej są pomijane przez osiadłe, związane z ziemią narracje narodowe. Spotkanie ma na celu przywrócenie pamięci o wielokulturowej przeszłości Europy Środkowo-Wschodniej, w tym Polski i Gorzowa Wielkopolskiego. Warsztatami i dyskusją chcemy zastanowić się nad kondycją migracji jako uniwersalnego stanu związanego z narastającymi kryzysami politycznymi, społecznymi i klimatycznymi. Nie narracje związane z powrotem i zachowaniem plemiennej jednorodności, lecz migracyjny tygiel jest punktem wyjścia dla dalszej refleksji. Uważna refleksja prowadzi bowiem do konstatacji, że nikt nie jest stąd, a wszyscy przybywamy skądinąd.

Inspiracją dla warsztatów jest instalacja Lesi Pczołki „Silk Monument” stworzona z wydrukowanych na jedwabiu wizerunków kobiet ze zdjęć funeralnych. Zdjęcia zostały wykonane na terenach przygranicznych Polski, Ukrainy i Białorusi. To praca o znikaniu pamięci z historii. Historia jest konstruowaną narracją polityczną, upamiętnia jedynie nazwiska głównych protagonistów, pozostałe życia zostają ujęte często w bezimiennych statystykach. Życie codzienne jest przez historię pomijane.

Warsztaty "Wspólne zapomniane" staną się przestrzenią dla przywrócenia pamięci osób wymazanych z historii: kobiet, dzieci, osób zależnych, należących do mniejszości, osób nie-ludzkich; stanie się możliwością zapoznania z ich biografiami, ze śladami, które po sobie pozostawiły. Stworzy to możliwość do dyskusji i refleksji. Lesia Pczołka podzieli się swoją praktyką związaną z tworzeniem archiwum VEHA oraz zaprosi do wspólnego spaceru i wykonania rysunków w technice frotażu – odcisków i reliefów, poprzez które opowiedziane zostaną historie o mieście, o społeczności i/lub własne biografie. Efekty trzygodzinnych warsztatów zostaną zaprezentowane w wejściu do MOS przypominając o historiach osób migrujących, które tworzą współczesną społeczność Gorzowa, jak i wielu innych miejsc w Polsce i na świecie.

Uczestnicy_czki warsztatów proszeni są o przyniesienie obiektów (zdjęć, notatek, małych obiektów), które przypominają im o historii migracji i którymi chcieliby się podzielić i/lub zainspirować.

Po warsztatach odbędzie się prezentacja filmu pt. "Wspomnienia z miasta L”, zrealizowanego przez Monikę Kowalską, Grzegorza Kowalskiego i Zbigniewa Sejwę w 2004. Film opowiadada zapomnianą historię Gorzowa sprzed 1945 roku oczami jego niemieckich mieszkańców. Po projekcji nastąpi dyskusja pt. „Pomnik migracji. Jak łączyć historię z pamięcią?” z udziałem: Lesi Pczołki, Zuzanny Hertzberg, Elżbiety Mirgi-Wójtowicz i Roberta Piotrowskiego, którą poprowadzi Zofia nierodzińska.

Do dyskusji zaproszono artystki oraz badaczy, niektórzy z nich reprezentują mniejszości. Wspólnie postaramy się pomyśleć o tym, w jaki sposób archiwizować i przekazywać historię osób wykluczanych z narracji głównego nurtu, jak np. osób z historią migracji lub należących do grup mniejszościowych. Wymienimy się doświadczeniami z własnych praktyk artystycznych (Pczołka, Hertzberg, nierodzińska), kuratorskich (nierodzińska), aktywistycznych (Mirga-Wójtowicz, Hertzberg) i badawczych (Mirga-Wójtowicz, Piotrowski, Hertzberg). Postaramy się zbudować opowieść, która wymyka się homogenizującej, narodowościowej narracji oraz tej opartej na konserwacji podziałów etnicznych, tożsamościowych i klasowych. Spróbujemy przypomnieć sobie wielokulturową historię Gorzowa, Polski i Europy Wschodniej, która może stać się pomocna w zrozumieniu dzisiejszych ruchów migracyjnych i coraz bardziej zróżnicowanego społeczeństwa. Nie zapominając przy tym o głęboko zakorzenionych stereotypach i strategiach wykluczania, którymi wciąż obciążone są mniejszości żyjące w Polsce.